Er bestaat een test die duidelijk maakt hoezeer wij verslaafd zijn aan woorden. Wat is de kleur van het volgende woord: ‘geel’? Het brein wil ‘geel’ antwoorden, terwijl het niet waarschijnlijk is dat u deze tekst momenteel in het geel leest. Een vergelijkbaar mechanisme is werkzaam in de solo Nadernoom, gebaseerd op een tekst van Gerardjan Reijnders, bewerkt en geregisseerd door derdejaars regiestudent Anna Verduin en gespeeld door actrice Lieke Jetten. Bij aanvang staat een gebochelde vrouw eenzaam op een schaars verlicht podium, haar rug naar het publiek. Haar kleding houdt het midden tussen een jurk en een ochtendjas, haar voeten zijn gestoken in schoenen met hoge hakken. Wanneer zij zich langzaam omdraait, is te zien dat niet enkel haar lichaam en kleding uit balans zijn. De huid van haar gezicht, hals en armen is eveneens zwaar vervormd, aangetast. Kort is er een moment waarin dit wezen uit een andere wereld, dit spookbeeld, zich laat bekijken. De mengeling van fascinatie en afgrijzen die het oproept zijn te hanteren omdat het nog een beeld betreft, veilig op afstand daar in de schemering van het podium.

Dan komen de eerste woorden en gelijk wordt het beeld een mens, een vrouw die op heel gewone toon tot ons spreekt, die bij ons is in dezelfde ruimte. De alledaagsheid van haar woorden en haar plotselinge aanwezigheid hier-en-nu, maken dat het spookbeeld naar de achtergrond verdwijnt. Haar aangetaste huid blijft confronterend maar is niet langer zo monsterlijk angstaanjagend als in de eerste ogenblikken. Ook dit wordt alledaags, het zullen brandwonden zijn, misschien een ziekte? De vrouw vertelt het ons niet. Wel vertelt ze over haar dagelijkse beslommeringen in huis, haar gewoontes, kleine tegenslagen, kleine dromen. Het monster-op-afstand wordt een herkenbaar mens, die durven we wel toe te laten.

Maar schijn bedriegt. Ook de taal van deze vrouw is verwrongen. Niet in alle opzichten, haar woorden zijn heel gewone woorden. Maar die woorden vormen geen gewone zinnen. En het verhaal dat ze ermee vertelt gaat al snel weer richting het abjecte. Over hoe ze de hele dag bloemkool eet bijvoorbeeld, terwijl ze geen bloemkool lust. Net nu we haar hebben toegelaten begint het monster weer te woekeren, ditmaal dichterbij. Nader-noom.

Later in de voorstelling ontdoet de vrouw zich van haar aangetaste omhulsel. De schoenen gaan uit, de bochel is een satijnen kussen en onder de geschrompelde huid – die eetbaar blijkt – komt een mooie jonge vrouw te voorschijn. Ze vertelt dat ze eigenlijk niet zo van woorden houdt. Ze zou iets fysiekers willen. Ze zou zich willen oprollen als een klein snoezelig babybeestje en zich onder onze huid te slapen willen leggen. Het klinkt verleidelijk, maar wie garandeert mij dat deze ontpopte vlinder niet net zo makkelijk weer in een vretende rups verandert?

Eindoordeel: positief

Nu zijn er natuurlijk wel meer theatermakers en regisseurs die met muzikaliteit van taal en ritme van de tekst werken. En er zijn natuurlijk ook wel acteurs die met het drinken van een kopje koffie een hele wereld weten op te roepen. Waarom dan toch mime? Johanna Biesewig: ‘Het zou heel anders zijn geweest als ik mijn voorstelling met acteurs had gemaakt. Voor een mimespeler is het makkelijker om van de psychologie weg te gaan. Om niet in het gevoel van de tekst mee te gaan, maar de vorm te zoeken.’ Lieke Jetten: ‘Ik denk dat wij genuanceerder kunnen voelen wat het betekent als je iets met een tekst of een beweging zegt. Dat is wat je leert op de opleiding: je bewust zijn van de zeggingskracht van wat je staat te doen.’ Incasseren, in het moment zijn, impulsen volgen zijn kwaliteiten die de mimespeelstijl onderscheiden. Door een vorm te tonen in plaats van een personage psychologisch in te vullen, geeft de mime de toeschouwer ruimte om de inhoud zelf door middel van associaties te construeren.

Beweging blijft het voornaamste expressiemiddel. Lieke Jetten geeft met een kopje koffie een kleine demonstratie van de zeggingskracht van beweging. Het snel opslurpen of in het kopje staren voor een slok te nemen, vertelt een heel ander verhaal. Via de beweging kom je makkelijker bij de intentie van een tekst. ‘Een tekst die door iemand anders is geschreven, moet je je op een of andere manier eigen maken. Als je vanuit een fysieke ingang een tekst benadert, gaat het meer leven. Je kunt beweging en tekst loskoppelen, zodat je iets kunt laten zien van de geheime agenda van een personage. Dat maakt het spannend.’

Uit: 'MIME IS DE ULTIEME VRIJHEID', door Erica Smits